ابراهيم عاملي ( موثق )
209
تفسير عاملي ( فارسي )
بايد از همه چيز خوددارى كند ، شكار هم كه يكى از تفريحهاى انسانى است با استفاده ى مالى بايد از آن خوددارى كند ، همانطور كه در نماز احتراز از همه چيز لازم است . 3 - در جمله ى « لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّه » شايد بتوانيم معنى آن را تعميم بدهيم بهر چيزى كه صلاح مردم باشد و از شرع منع آن نرسيده باشد و بگوئيم : تمام آداب و رسوم و قوانين ملَّتها تا آنجا كه بر خلاف شرع نباشد و براى مصلحت زندگى باشد لازم الإحترام است و از شعائر خدا ، زيرا كه بزرگترين نشانه هاى خداوندى و علامت قدرت إلهى در اين كره زمين فكر و عقل انسان است ، پس آداب و قوانين زندگى انسانى كه مولود فكر و عقل او است از علامتهاى خداوند است و شعائر اللَّه و لازم الإحترام ، مگر از طرف خداوند بوسيله پيغمبران و خرد - مندان زشت معرّفى شده باشد . 4 - جمله هاى « وَتَعاوَنُوا » تا آخر . بر مسلمين واجب كرده است معاونت با مسلمين در هر چه برّ و نيكى باشد ، پس ميتوان گفت بموجب اين جمله لازم است كومك و همكارى در سازمانهاى اجتماعى كه بر مصلحت مردم باشد خواه از طرف دولتها فراهم شده باشد يا سازمان ملَّى باشد ، در هر صورت بايد بهر وسيله كه ممكن است كومك و موافقت شود ، و نيز بموجب جمله ى دوّم « لا تَعاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوانِ » لازم است احتراز از همكارى در هر كار كه ستم باشد و گناه اگرچه در ظاهر بنام مصلحت به آن اقدام شود مانند بعضى احزاب و مؤسسات و شركتها كه اگرچه خير و مصلحت بهانه ى تشكيل آنها بوده است ليكن در موقع كار نتيجه ى آن يا گناه شخصى است و يا گناه اجتماعى كه ستم باشد و تضييع حقوق مردم . و فقهاء به اين جمله استدلال كردهاند كه نشستن و غذا خوردن در سفره اى كه شراب خورده مىشود حرام است ، چون همكارى و معاونت شرابخواران است ، و جمله ى « إِنَّ اللَّه شَدِيدُ الْعِقابِ » شايد براى تخلَّف از اين وظايف باشد كه اگر كسى خوددارى كرد از كومك به نيكى و يا به گناهكارى و ستم كارى كومك نمود منتظر عقاب شديد خداوند باشد .